Buurtbus niet meer weg te denken

Vrijwilligers maken de buurtbus al 40 jaar tot een succes                                       Buurtbus19

Als je over de Oerdijk van en naar Deventer rijdt, kom je ongetwijfeld je het blauwe busje van lijn 590 een keer tegen. Al 40 jaar zorgen vrijwilligers voor een goede verbinding tussen de dorpen en het Deventer station. Op 7 september vierden de vrijwilligers en oud-vrijwilligers op feestelijke wijze dit jubileum.

DOOR YVONNE HAAXMAN

De buurtbus is in Lettele en Okkenbroek niet meer weg te denken uit het straatbeeld. Vrijwilligers maken de lokale lijndienst tussen Nieuw Heeten en Deventer mogelijk. Velen van hen zitten bij toerbeurt achter het stuur, maar er zijn nog meer mensen die achter de schermen het buurtbusproject Lettele/Okkenbroek tot een succes maken.

Wekelijkse sopbeurt

Het is zaterdagmorgen 8 uur als ik het terrein van Unicom Oost van de familie Bloemenkamp oprijd. Op het stallingsadres komt de bus net terug van de wasplaats en is nog nat aan de buitenkant. Emmy staat met een emmer met sop en doek klaar om het interieur op te poetsen. Ze zorgt ervoor dat de bus de volgende week weer netjes en schoon de weg op kan. “Bij dit weer heeft het schoonmaken niet veel te betekenen. In de winter als er veel passagiers meereizen, dan is een flinke schoonmaakbeurt geen overbodige luxe,” laat Emmy weten. “Maar gelukkig is het zelden een bende in de bus. De meeste passagiers gedragen zich keurig. Eén keer hebben we iemand opgetrommeld die na een braspartij in Deventer de boel had ondergekotst. Ik heb hem een emmer sop en doek gegeven. En met enig schaamrood op de kaken heeft hij het keurig opgeruimd.”

Nieuw fenomeen

In de jaren zeventig van de vorige eeuw verdween de streekbus die van Heeten via Lettele naar Deventer reed. Vanuit Lettele en Okkenbroek ontstond het idee te gaan experimenteren met een buurtbusproject. Dit nieuwe fenomeen in Nederland bestond uit een klein personenbusje dat vrijwilligers bestuurden. In samenwerking met busmaatschappij O.A.D. en de provincie Overijssel startte het buurtbuscomité op 3 september 1979 met de eerste buurtbusdienstregeling.

Buurtbus is een blijvertje

De eerste route liep vanaf de kerk in Okkenbroek via een toeristische route door het buitengebied en door Lettele naar het voormalige gemeentehuis in Schalkhaar als eindpunt. Daar konden de passagiers overstappen op de OAD-streekbuslijn Heeten - Station Deventer. Zo’n rit duurde zo’n 45 minuten en een kaartje kostte toen één gulden. De halte Oude Molen verviel binnen een jaar. In 1980 ontstond er commotie rond de buurtbus en dreigde de vervoersvoorziening weer te verdwijnen in Lettele en Okkenbroek. Er waren te weinig passagiers. De toenmalige voorzitter mevrouw Roelofsen heeft zich sterk gemaakt om de route door te trekken naar de Deventer ziekenhuizen en naar het station. Vanaf dat moment steeg het aantal reizigers tot ongeveer 10.000 per jaar.

… een toeristische route naar het gemeentehuis in Schalkhaar …

Busremise Bloemenkamp

Nico Bloemenkamp vertelt over hoe de buurtbus destijds bij hen terecht is gekomen. “Mijn vader wilde wel meewerken. Voor het algemeen belang was het een goede zaak. Daarom mocht het busje, toen nog geleverd door de O.A.D., best bij hen in de schuur worden gestald. In de beginjaren waren de afspraken niet altijd even duidelijk. Wij zorgden voor het schoonmaken en we tankten de bus wekelijks af. En dat doen we nog steeds. Ook vervingen we de spiegels als die aan gruzelementen waren gereden,” vertelt Nico. “Het gebeurde nogal eens dat de bus terugkwam met deuken en krassen. Bij mankementen regelden wij een oplossing. Tegenwoordig zorgt garage Wagemans voor onderhoud en reparatie van de bus en dat werkt goed. Toen ons gevraagd werd ook zelf ritten over te nemen als de ingeroosterde chauffeur niet kwam opdagen, hebben we dat geweigerd,” zegt Nico resoluut. “Dan moet de bus hier maar weg, was toen het antwoord van zijn vader Garrit.” Dat is uiteraard in goed overleg opgelost. De buurtbus vindt bij Unicom Oost nog steeds een goed onderkomen en wordt wekelijks ‘vertroeteld’ door de familie Bloemenkamp. “Daar hebben we het erg mee getroffen,” vindt Tonnie Leemereise, de voorzitter van de Buurtbusvereniging Lettele/Okkenbroek. “Bij de eerste rit in de winter kan de chauffeur ervan op aan, dat de ruiten niet meer bevroren zijn en de kachel in de bus brandt. Dat is allemaal service van Unicom Oost.”

Variatie aan vrijwilligers

Toen het buurtbusproject in 1979 begon, waren er 12 vrijwilligers die zich als buurtbuschauffeur aanmeldden. Lettele/Okkenbroek was één van de eerste buurtbusprojecten in Nederland en een experiment op het gebied van openbaar vervoer. Busmaatschappijen zagen het als concurrentievervalsing en vonden dat het werk van beroepschauffeurs werd afgepikt. Maar geen buurtbus betekende geen openbaar vervoer op het platteland. In de loop der jaren is deze mening wel veranderd en is de buurtbus niet meer weg te denken als vervoermiddel in Lettele, Okkenbroek en Nieuw Heeten. Tegenwoordig is de buurtbusvereniging goed georganiseerd. Tonnie Leemereise: “Iedereen heeft zo z’n eigen taak. Naast de chauffeurs is er iemand die de contacten onderhoudt met vervoersmaatschappij Keolis en de provincie over financiële en wettelijke zaken. We hebben iemand die zorgt dat de kleding aanwezig is. Er moeten roosters gemaakt worden voor de chauffeurs. En de dienstregeling moet passen en de tijden moeten bekend zijn bij chauffeurs en passagiers. Dan is er ook het technische onderhoud, de stalling en schoonmaak. In totaal hebben we nu 38 vrijwilligers die meewerken om de buurtbus op tijd te laten rijden. Een hele organisatie!”

Tijden veranderen

Bertus Oostervelt begon als 22 jarige als één van de eerste vrijwillige buschauffeurs. Hoewel Bertus zegt geen bijzondere dingen meegemaakt te hebben in die 40 jaar, geeft hij goed aan wat het verschil is tussen een reguliere busmaatschappij en de kleinschalige buurtbus. “Reizen met de buurtbus is gemoedelijk en je kunt extra service verwachten. Vroeger bracht ik mensen die slecht ter been waren, of bij heel slecht weer, gewoon naar huis. Ook vond ik het een kleine moeite om even iets verder te rijden voor een moeder met een slapend kind op de arm die nog een heel eind moest lopen. Toen had je ook meer tijd tussen de ritten. Nu is de dienstregeling veel strakker en is dat moeilijker.” De buurtbus vervoert veel scholieren, maar ook wandelaars, en soms vogelspotters! Soms hadden we veel te veel passagiers. “Een collega van de reguliere bus vroeg me eens verbaasd: Neem je al die 24 mensen mee? “Ja, zei ik, die neem ik allemaal mee! Ik vertelde er niet bij hoe en wanneer. Ik verdeelde de passagiers over meerdere ritten en toen lukte het prima,” zegt Bertus achteloos. Bertus ervaart dat de jongere passagiers niet meer praten in de bus. “Ze zijn allemaal bezig met hun telefoon. Het spontane is eraf en dat vind ik wel jammer. Een lege batterij van de telefoon vinden ze erger dan wanneer de buurtbus niet rijdt!,” weet Bertus. Desondanks blijft hij buurtbuschauffeur en hoopt de 50 jaar vol te maken. “Dit werk is ontspanning voor mij. Ik vind het leuk. Het is mooi iets zinnigs voor een ander te doen en met elkaar de schouders eronder te zetten. Dat geeft me een goed gevoel. Anders had ik het echt geen 40 jaar volgehouden,” is zijn mening.

….. reizen is gemoedelijk en je kunt extra service verwachten ….

Steeds professioneler

In 2008 werd de buslijn uitgebreid naar Nieuw Heeten. Toen is ook de route aangepast. Tegenwoordig rijdt de bus 11 keer heen en weer en het aantal passagiers is enorm toegenomen tot 19.000 passagiers per jaar. Omdat sinds 2013 de bus in de spitsuren overvol zit, rijden er rond die tijden twee bussen. Daarnaast wordt er bij grote drukte de extra bus ook ingezet.

Sinds kort kun je niet meer contant betalen in de bus. De OV-chipkaart gebruiken of met pin een kaartje kopen is een gemakkelijker en veiliger alternatief.